FINANSE

Tożsamość finansowa. Jej wpływ na działania i emocje związane z pieniędzmi

Czym jest tożsamość finansowa i jakie są jej psychologiczne typy? Warto wiedzieć, w jaki sposób wpływa ona na nasze decyzje i emocje związane z pieniędzmi. Czy łatwo ją zmienić?

Anna Daria Nowicka

Czym jest tożsamość finansowa?

Jak wyjaśnia Piotr Łabuz - psycholog i ekspert w obszarze coachingu finansowego: „Tożsamość finansowa to ogół zasobów odpowiadających za decyzje finansowe i działania”. Składamy się z wielu tożsamości finansowych. Zwykle jedna z nich jest dominująca i w największym stopniu wpływa na nasze działania oraz emocje związane z pieniędzmi.

Tożsamość finansowa ma źródła w sześciu obszarach:

1. mózg i neurobiologia

2. temperament i osobowość

3. samoocena

4. wartości i motywatory

5. przekonania

6. nawyki

Tożsamość finansowa jest skorelowana z cechami osobowości i temperamentu, więc jest niezwykle trudna do zmiany. Choć temperament oraz część każdej cechy z tzw. Wielkiej Piątki Cech Osobowości są uwarunkowane biologicznie, to mamy ogromny wpływ na inne obszary - zwłaszcza na nasze przekonania i nawyki, wartości i motywatory oraz samoocenę. Od lat pracuję z klientami nad tymi kwestiami podczas sesji coachingu.

Nasze podejście do finansów szczególnie wysoko jest skorelowane z sumiennością (jest ona jedną z cech osobowości). Osobom wysoko sumiennym zwykle łatwiej jest oszczędzać oraz racjonalnie gospodarować pieniędzmi. Oczywiście również osoby nisko sumienne mogą nauczyć się tych umiejętności, ale zazwyczaj muszą w to włożyć większy wysiłek.

Mamy także pewien wpływ na funkcjonowanie naszego mózgu. Wiadomo, że jeżeli jesteśmy chronicznie niewyspani, źle się odżywiamy, mamy niedobór witamin i mikroelementów lub nadużywamy substancji psychoaktywnych, to nasz mózg będzie funkcjonował znacznie gorzej. Będziemy podejmować mniej trafne decyzje – także w obszarze finansowym. Trudniej nam będzie pracować nad sobą, zmieniać przekonania na zdrowsze dla naszej psychiki czy pracować nad wzmacnianiem dobrych nawyków oraz eliminacją działań, które nam szkodzą np. robieniem kompulsywnych zakupów lub zbyt ryzykownym zarządzaniem pieniędzmi.

Nasz mózg będzie także gorzej funkcjonował w strachu czy w innych silnych emocjach, dlatego podejmując decyzje finansowe, powinniśmy robić to na chłodno. Odłożyć na bok zarówno emocje negatywne (np. strach), jak i emocje przesadnie pozytywne (np. ekscytacja czy hurraoptymizm). Jest to niezbędne zwłaszcza przy decyzjach brzemiennych w skutki: np. wzięcie wysokiego kredytu lub pochopna sprzedaż akcji w panice - gdy ceny spadają.

Pracując nad sobą – także w obszarze lepszego zarządzania finansami – warto zrozumieć, w jaki sposób funkcjonuje nasz mózg i jak to przekłada się na emocje oraz decyzje. Szczególnie ważne jest zrozumienie, jak działa nasze ciało migdałowate i ośrodek nagrody.

O tym, jaką mamy tożsamość finansową, możemy przekonać się zarówno poprzez samoobserwację oraz analizę naszych reakcji, działań i doświadczeń, jak również możemy ją zdiagnozować odpowiednimi kwestionariuszami (np. Skala Postaw Wobec Pieniędzy lub Kwestionariusz autorstwa Olivii Mellan).